View this email in your browser

LiT Nieuwsbrief #32

In deze editie van de nieuwsbrief blikken we onder andere terug op de lancering van de FVA Roadmap. Daarnaast verwelkomen we een nieuwe collega, bespreken we de ILA conferentie in Berlijn, het LiT Community event, en verschillende lopende projecten. Tot slot zetten we deze editie partner AE-Group in de spotlight: een bedrijf dat zich richt op geavanceerde elektromagnetische aandrijfsystemen die bijdragen aan emissievrije regionale en stedelijke luchtvaart.

*Voor de beste leeservaring raden we aan de foto's te downloaden. U kunt dit e-mailadres ook als "veilig" bestempelen om de nieuwsbrief altijd met afbeeldingen en dus de beste leeservaring te openen. 

Updates

ILA Berlijn

Luchtvaart in Transitie was goed vertegenwoordigd op de ILA Berlijn – partners, ministeries, bestuur en programmabureau. En uiteraard was de NAG erbij. De beurs als geheel was dit jaar ook druk en zoals verwacht met veel aandacht voor defensie.

Voor LiT is de beurs relevant met het oog op Duitse programma’s zoals LuFo en het Duitse bedrijfsleven. Een extra zichtbaar moment was een Duits-Nederlandse receptie op de Nederlandse Ambassade. Daarbij werd meteen een Letter of Endorsement ondertekend door NAG, LiT en Airbus, over het samenwerken op gebied van composieten.

Terugblik Flying Vision Accelerator Roadmap Lancering

Het Flying Vision Accelerator-project bereikte een belangrijke mijlpaal met de officiële lancering van de eerste Roadmap op 22 juni.

Het evenement bracht een diverse groep onderzoekers, ingenieurs, beleidsmakers, innovators en experts uit de industrie samen, evenals de consortiumpartners TU Delft, Koninklijk NLR, Airbus, KLM Royal Dutch Airlines en Royal Schiphol Group, voor een middag in het teken van samenwerking, kennisuitwisseling en co-creatie.

Op het programma stonden bijdragen van toonaangevende sprekers.

• Tjaard Sijpkes (TU Delft) ging in op het thema "Thinking Beyond the Horizon … and what limits us to see it?"

• Colette Forma (KLM) presenteerde het strategische perspectief van KLM op de weg naar 2050.

Consortiumpartners NLR, Airbus en Royal Schiphol Group hielden korte presentaties waarin zij de nadruk legden op lopende onderzoeks- en innovatie-inspanningen.

Deelnemers waren getuige van de feestelijke onthulling van de onlangs gepubliceerde eerste versie van de FVA-Roadmap en deelden ideeën voor volgende versies van de Roadmep.

Een centraal onderdeel van het evenement bestond uit drie thematische denktanks, die elk een kernthema van het FVA-project onder de loep namen:

• Het verminderen van de energiebehoefte van vliegtuigen en vluchten, waarbij experts 40 innovatieve technologieën prioriteerden op basis van de geschatte impact op de uitstoot, de technologische rijpheid en de kosten

• De implementatie van nieuwe energiedragers, waarbij deskundigen de eerste onderzoeksrichtingen in kaart brachten om de luchtvaart te beschouwen als onderdeel van een breder mobiliteitssysteem, waarbij technologische combinaties, systeemintegratie en vraagbeheer werden afgewogen tegen haalbaarheid, eigendom en de normen die nodig zijn om afzonderlijke systemen met elkaar te verbinden. 

• De toekomstige reiziger in 2050, waarbij experts verschillende reizigersprofielen hebben beoordeeld, zoals de ‘hoge inkomens, vrijetijdsreizigers’, ‘jonge, ambitieuze vrijetijdsreizigers’ en ‘zakenreizigers’, evenals kansen, belemmeringen en stimulerende factoren.  

Met meer dan 65 deelnemers benadrukte het succesvolle evenement het belang van gedeelde kennis, gecoördineerde actie en een sterk innovatie-ecosysteem bij het bevorderen van de transitie van de luchtvaart. De betrokkenheid en expertise van de gemeenschap blijven het Flying Vision Accelerator-project vooruitstuwen;

Het FVA-consortium zal in de loop van 2026 nog meer denktanks organiseren. Belanghebbenden die willen bijdragen aan de volgende versies van de Roadmap en ideeën hebben over specifieke aandachtsgebieden, worden van harte uitgenodigd om contact op te nemen met het FVA-team.

Klik hier om de roadmap te bekijken.

De officiële lancering van de Roadmap. Foto: Studio Oostrum

Future Aviation Challenge van Human Capital Agenda

Op 18 juni presenteerden studententeams hun innovatieve prototypes tijdens de finale van de Future Aviation Challenge, onderdeel van de Human Capital Agenda van Luchtvaart in Transitie. 

Tien weken lang werkten mbo-, hbo- en wo-studenten intensief samen aan actuele duurzaamheidsvraagstukken uit de luchtvaartsector. Van elektrisch vliegen en slimme afvalscheiding met sensoren en automatisering tot een innovatieve 3D-geprinte oplossing voor een verpakkingsuitdaging van KLM: de resultaten waren indrukwekkend. 

Naast het ontwikkelen van prototypes kregen de studenten een unieke inkijk in de praktijk. Ze bezochten bedrijven, maakten kennis met verschillende onderwijsomgevingen en presenteerden hun ideeën aan een deskundige jury. De opdrachtgevers, KLM Engineering & Maintenance en CHILL, waren onder de indruk van de creativiteit, kwaliteit en het innovatieve vermogen van de teams. 

De winnaars kregen van MBO College Airport een vlucht aangeboden in het eerste gecertificeerde elektrische vliegtuig ter wereld: de Pipistrel Velis Electro. Daarnaast krijgen ze de kans hun prototype te presenteren op de LiT Aero Conference ’26.  

De sector kampt met een tekort aan vliegtuigtechnici, engineers en onderzoekers en met de introductie van nieuwe vliegtuigen en technologieën zal deze uitdaging alleen maar groter worden. Daarom is het cruciaal om nieuw talent aan te trekken en huidig personeel bij te scholen om de transitie in de luchtvaart te versnellen. Ondanks een duidelijke gedeelde passie en interesse is het niet vanzelfsprekend dat vliegtuigtechnici, engineers en onderzoekers elkaar vinden, begrijpen en waarderen. In 2050 moet de luchtvaart klimaatneutraal zijn, daarvoor is vaart nodig. Door samen aan concrete vraagstukken te werken, leren studenten en professionals van verschillende disciplines elkaar beter kennen en versterken zij samen de transitie van de luchtvaart. Op deze manier draagt een initiatief als de Future Aviation Challenge bij aan het waarborgen van voldoende en goed opgeleid personeel met kennis van technologie, duurzaamheid en innovatie. 

Ook meedoen? 

De Future Aviation Challenge laat zien hoeveel creativiteit en talent er beschikbaar is binnen het mbo, hbo en wo. Voor organisaties biedt deelname een unieke kans om nieuwe inzichten op te doen, jong talent te ontmoeten en bij te dragen aan de luchtvaart van de toekomst. Heeft uw organisatie een uitdagend vraagstuk? We gaan graag in gesprek over deelname aan een volgende editie. 

Lees hier meer over het project Human Capital Agenda en de contactgegevens van de projectleider.

Externe Review Project Geavanceerde Elektrische Bekabeling

Op 27 en 28 mei ontvingen we de externe reviewers Simon Weeks en Pat Wheeler voor een grondige evaluatie van het project Bekabeling. De review vond plaats op twee locaties: GKN-Fokker in Papendrecht en ADSE in Hoofddorp.

De eerste dag stond in het teken van een diepgaande technische terugblik op de huidige fase van het project, die eind 2026 afloopt. Tijdens deze dag werden onderwerpen als hoogvermogen bekabeling, partial discharge, draadloze communicatie, geïntegreerde elektrische bekabeling en automatisering van engineering & productie uitvoerig besproken. De werkpakketleiders presenteerden hun bevindingen, terwijl het consortium van 12 partners via Teams meeluisterde.

De tweede dag was gewijd aan de plannen voor fase 2, die begin 2027 van start gaat, met speciale aandacht voor het verdienvermogen. Hoewel het plan voor fase 2 nog in ontwikkeling is, gaven de reviewers waardevolle suggesties om de koers te bepalen.

We zijn trots om te melden dat de reviewers zeer onder de indruk waren. Hun eerste feedback luidde: “Well run, well managed, excellent project delivery – excellent review.” Daarnaast prezen ze de duidelijke en realistische marktstrategie van het project.

Met deze positieve evaluatie kijken we vol vertrouwen uit naar de toekomst van het project en de start van fase 2.

ASMG Bijeenkomst Nederlandse Ambassade Berlijn

Op woensdag 10 juni vond tijdens de luchtvaartbeurs ILA Berlijn de derde algemene vergadering plaats van het samenwerkingsverband tussen nationale overheden en luchtvaart innovatieprogramma’s van Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Roemenië en het Verenigd Koninkrijk.

Dit samenwerkingsverband is ontstaan naar aanleiding van een project dat met steun van de Europese Unie in het kader van Horizon Europe werd uitgevoerd (AREANA) en waarbij Nederland werd vertegenwoordigd door het Koninklijke NLR. Luchtvaart in Transitie was op het moment van indienen van de proposal aan de Europese Commissie namelijk nog niet formeel opgericht. LiT en NLR hebben nauw samengewerkt in de periode van uitvoering van het project en daarin nauw afgestemd met de ministeries van IenW en EZK.

Het AREANA project leidde tot een Memorandum of Cooperation tussen de voornoemde landen en innovatieprogramma’s (en uitvoerende organisaties) waarbij is afgesproken actief bilaterale en/of multilaterale samenwerking tussen innovatieprojecten in de nationale ecosystemen te koppelen en synergieën te bewerkstelligen. De eerste succesvolle samenwerkingsprojecten zijn in de loop van 2025 reeds tot stand gebracht, o.a. tussen Nederland en Duitsland.

Bij deze algemene vergadering werd naast de review van het afgelopen jaar, en de komende “calls” in de nationale programma’s ook de samenstelling van het bestuur van het samenwerkingsverband opnieuw vastgesteld. Ron van Manen (programma directeur LiT) trad volgens planning af en wordt opgevolgd door Vera Eichberger van het Oostenrijkse FFG. Chris Low van het Britse ATI neemt de plaatsvervangende voorzittersrol over van Vera door haar benoeming als nieuwe voorzitter.

Terugblik LiT Community Event bij Aeronamic

Vorige week kwam de LiT-community bijeen bij partner Aeronamic op de Technology Base in Enschede voor het halfjaarlijkse Community Event. In de bijzondere setting van een voormalige F-16-hangar stonden kennisdeling, samenwerking en verbinding centraal. 

De dag begon met de Algemene Vergadering, waarvoor een kleiner gezelschap aanwezig was. Hier praatten de programmadirecteur en de voorzitter van het bestuur vertegenwoordigers van de betrokken partijen bij over de inhoudelijke en financiële voortgang van het programma. Daarbij was er volop ruimte voor vragen, reflecties en een open gesprek over de toekomst van LiT. Na afloop van de Algemene Vergadering stroomde de rest van de community binnen en ging het Community Event van start.

Tijdens het plenaire programma werden deelnemers bijgepraat over de ontwikkelingen binnen het LiT-programma en verschillende lopende projecten. Daarnaast gaf Roalt Aalmoes, projectleider van DASAL, een inkijkje in de resultaten en inzichten die de afgelopen jaren zijn opgebouwd. Zijn presentatie bood een waardevolle verdieping in de complexe vraagstukken en processen waar binnen het project aan wordt gewerkt.

Vervolgens werd de groep opgesplitst in twee delen, waarbij alle deelnemers gedurende de middag aan beide sessies deelnamen. In de eerste sessie deelde de Human Capital Agenda de voortgang van het project en de plannen voor de volgende fase. Tegelijkertijd werd waardevolle input opgehaald bij partners uit de sector. Daarmee vormde de sessie een krachtig instrument om de activiteiten van het project verder af te stemmen op de behoeften en verwachtingen van industrie- en kennispartners.

In de tweede sessie maakten deelnemers via een wandeling over Twente Airport kennis met de activiteiten van gastheer Aeronamic. In de hangar kregen zij tijdens een rondleiding langs vier demonstratiestations inzicht in de geavanceerde compressortechnologieën die binnen het project TePS worden ontwikkeld. Een indrukwekkend kijkje achter de schermen, en een mooie gelegenheid voor de bredere LiT-community om de innovatiekracht binnen het programma van dichtbij te ervaren.

Zoals gebruikelijk werd de middag afgesloten met een netwerkborrel en buffet. Deze informele momenten blijken keer op keer van grote waarde voor het versterken van bestaande relaties en het leggen van nieuwe verbindingen binnen de LiT-community.

Wij bedanken Aeronamic voor de gastvrijheid en medeorganisatie van deze dag, en alle aanwezigen voor hun actieve bijdrage aan een geslaagd Community Event. 

Bijeenkomst Duurzame Luchtvaarttafel met Minister Karremans

Partner in de Spotlight: AE-Group

AE-Group (Advanced Electromagnetics Group, www.ae-grp.nl) is een industriële partner binnen het Nederlandse programma Luchtvaart in Transitie (LiT) via TSR-LiT. Het bedrijf richt zich op het onderzoeken, ontwerpen en testen van geavanceerde elektromagnetische aandrijfsystemen die bijdragen aan emissievrije regionale en stedelijke luchtvaart.

Binnen het project IOHEVA (Hybrid-Electric Aircraft Modeling), een onderzoeksinitiatief gericht op het versnellen van de ontwikkeling van hybride en elektrische voortstuwingssystemen voor vliegtuigen, neemt AE-Group het voortouw in de optimalisatie van elektrische aandrijflijnen. Het bedrijf ontwikkelt ultralichte elektromotoren met een hoog koppel, evenals versnellingsbakken en vermogenselektronica die essentieel zijn voor (hybride-)elektrische vliegtuigen.

AE-Group slaat de brug tussen elektromagnetisch ontwerp, opschaling naar serieproductie en het testen van elektrische aandrijfsystemen. Vanuit het hoofdkantoor in Waalwijk werkt het gespecialiseerde technologiebedrijf aan een van de grootste uitdagingen binnen de luchtvaart: het ontwikkelen van elektrische voortstuwingssystemen met een extreem hoge vermogensdichtheid.

Binnen hybride en elektrische luchtvaart brengt het opschalen van elektrische aandrijving namelijk aanzienlijke gewichtsuitdagingen met zich mee, die de laadcapaciteit en actieradius van vliegtuigen kunnen beperken. Daarom richt AE-Group zich op de kern van het systeem: de elektrische aandrijving. Dit omvat hoogwaardige elektromotoren, vermogenselektronica, regeltechniek en uitgebreide test- en verificatieactiviteiten. Met behulp van eigen testfaciliteiten worden aandrijfsystemen onder extreme omstandigheden beproefd om te garanderen dat ze voldoen aan de strenge eisen op het gebied van efficiëntie, gewicht en luchtvaartveiligheid.

Een bijzonder kenmerk van AE-Group is de bijna honderdjarige expertise op het gebied van magnetische systemen en elektrische actuatoren. Deze rijke geschiedenis vormt de basis voor innovatieve toepassingen in de luchtvaart. Zo werkt het bedrijf aan aandrijfsystemen met extreem hoge rotatiesnelheden (meer dan 314 m/s) om ongekende verhoudingen tussen koppel en gewicht te realiseren voor de opkomende markt van Advanced Air Mobility (AAM).

De technologie van AE-Group wordt overigens niet alleen in de luchtvaart toegepast. De expertise van het bedrijf vindt ook zijn weg naar onder andere de maritieme sector, medische implantaten en offshore golfenergiesystemen, waar stille en trillingsarme elektrische aandrijvingen een belangrijke rol spelen.

Kijkend naar 2050 verwacht AE-Group dat commerciële luchtvaart ingrijpend zal veranderen. Stille, klimaatneutrale regionale vluchten op basis van elektrische en hybride aandrijving zullen een steeds grotere rol spelen, terwijl het gebruik van fossiele brandstoffen sterk afneemt. AE-Group wil hierin een belangrijke bijdrage leveren door geoptimaliseerde, lichtgewicht en krachtige elektrische voortstuwingssystemen te ontwikkelen en produceren. Met het huidige werk binnen projecten zoals IOHEVA legt het bedrijf vandaag al de technologische basis voor de duurzame luchtvaart van morgen.

Aankomende evenementen

* Voor meer evenementen binnen de luchtvaart, neem een kijkje op de NAG-event calendar!

Meer weten over Luchtvaart in Transitie?